16 november 2025
De Reis van de held 2: Jeugd en volwassenheid
Op deze dag zullen, naast een vervolg op ‘de vrouwen rondom Jung’ door de dagvoorzitter, drie sprekers een aspect naar voren brengen van het thema ‘jeugd naar volwassenheid’ in relatie tot Jung.
Een lezing in de ochtend
Em.prof. dr. Liesbeth Woertman
Zeg me wie ik ben
We worden in de wereld geworpen en krijgen een naam van een ander. De mens gedijt in een uitwisselingsrelatie, in wederkerigheid.
Via aanrakingen, de blik en de stem van een ander worden we een ik. Je identificeert je in eerste instantie met de aangeboden projecties.
In de puberteit ontstaat de capaciteit van het abstracte denken. Dit betekent dat we vanaf dat moment over onszelf kunnen nadenken en uiteindelijk een persoon kunnen worden.
Em. prof. dr. Liesbeth Woertman was hoogleraar psychologie aan de universiteit Utrecht, waar zij ruim 30 jaar werkte. Ze is in 1994 gepromoveerd op lichaamsbeelden en auteur van zes boeken over lichaams- en zelfbeelden, identiteit, cosmetische chirurgie, gender en seksualiteit. Haar laatste boek verscheen in 2025: Zeg me wie ik ben, over grenzen van identiteit. Iedere week schrijft ze een column op haar website www.psychologievanhetuiterlijk.nl
En twee lezingen in de middag.
Dr. Rico Sneller
Volwassene in de dop: Jungs toekomstgerichte psychologie en haar lotgenoten.
Jung ontwikkelde zijn analytische psychologie in een tijd waarin ook denkers als James, Bergson en Adler toekomstgericht dachten. Psychische processen, dromen en symbolen zag Jung als dragers van nog niet gerealiseerde mogelijkheden. Van complexen tot individuatie toont zijn denken een mensbeeld als traject van wording, in resonantie met tijdgenoten die het leven eveneens zagen als groei naar volwassenheid.
Dr. Rico Sneller doceert filosofie en (diepte)psychologie, is internationaal actief in diverse academische netwerken en publiceerde over ethiek, mystiek, telepathie, synchroniciteit en Socrates.
Prof. dr. Gemma Blok
De ontdekking van de eigen individualiteit. Jungiaanse invloeden in psychedelische en antipsychiatrische tegenculturen na 1960
Jung noemde het proces van zelfrealisatie individuatie, ofwel ontdekking van de eigen individualiteit. Deze lezing onderzoekt de invloed van Jung op de jongerenbewegingen, psychedelische en antipsychiatrische stromingen na 1960. Daarin stonden losmaking, bewustwording en autonomie centraal. Jungs mystieke visie bood een alternatief voor gevestigde religie, en concepten als metanoia stimuleerden een holistische kijk op mentale gezondheid in Nederland en daarbuiten.
Prof. dr. Gemma Blok is hoogleraar geschiedenis van de psychiatrie aan de Universiteit van Utrecht. Ze publiceerde o.a. over de ‘antipsychiatrie’, over de verslavingszorg in Nederland, en de geschiedenis van drugsgebruik. Momenteel leidt ze het historische onderzoeksproject Drugs Monologen, dat de drugsgeschiedenis van Nederland na 1960 onderzoekt via de vertelde verhalen van mensen die er zelf ervaring mee hebben.
Rondom de lezingen werd de muziek verzorgd door Sofie Porro en Eloi Youssef.
Sofie Porro
Eloi Youssef
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
26 juli 2025
Opening Jubileumjaar 150 jaar Jung
Op 26 juli is het 150 jaar geleden dat C. G. Jung geboren werd. We willen dit bijzondere jubileum vieren met het organiseren van een reeks van vier studiedagen die samenvallen onder de noemer ‘De reis van de held’, met vier thema’s:
1. Geboorte (tot leven komen)
2. Jeugd – Volwassenheid (ontvouwing van het leven)
3. Ouderdom (oogsten en wijsheid)
4. Sterven (overgang naar de dood)
We startten op Jung’s geboortedag 26 juli in Antropia met
De Reis van de Held, deel 1: Geboorte
Een tweetal lezingen in de ochtend
Prof. dr. Patricia Pisters
De (weder) geboorte van de held in cinema
Jungs archetype van de held (als klassieke held, tragische held, epische held, anti-held) heeft veel gestaltes in cinema. Maar zijn er ook filmmakers die op een of andere manier het Jungiaanse onbewuste aanspreken waarbij het archetype meer ruimte laat voor individuatie en nieuwe verbeelding? Een zoektocht naar de geboorte van de held in film en de betekenis voor het collectieve onbewuste.
Patricia Pisters is hoogleraar film- en mediacultuur (UvA) en bestuurslid van stichting OPEN, die zich ten doel stelt wetenschappelijk onderzoek naar psychedelica te bevorderen. Zie voor meer informatie www.patriciapisters.com
Prof. em. dr. Hans Gerding
Jungs proefschrift als vooruitblik op zijn latere werk
In zijn proefschrift Over de psychologie en pathologie van zogeheten occulte fenomenen (1902) onderzoekt Jung mediamieke trance-ervaringen zoals die voorkomen in spiritistische seances. In deze lezing komt behalve zijn multidisciplinaire aanpak nog iets anders naar voren. Zijn proefschrift blijkt reeds vele kiemen te bevatten van wat hij in het leven dat dan nog voor hem ligt, heeft uitgewerkt.
Hans Gerding is emeritushoogleraar in de wijsbegeerte (UL) en was directeur van het Parapsychologisch Instituut te Utrecht. Zijn aandachtsgebied is ‘grenservaringen’. Voor meer informatie www.hansgerding.nl
Een een lezing in de middag
Dr. Hein van Dongen
Geboortelijkheid in de filosofie: van Diotima tot Jung
Als er wordt gesproken over ‘de menselijke conditie’ wordt meestal gedoeld op onze sterfelijkheid. Maar sterfelijke wezens zijn ook altijd geborenen en wellicht wedergeborenen. Vandaag kijken we naar het motief van geboren worden en tot geboorte brengen in de wijsbegeerte aan de hand van gedachten van Jung, Diotima, Phaenarete, Hannah Arendt en William James. uit contact met de dimensie van onze nataliteit vloeit een andere filosofie voort, die raakt aan kunst en inwijding.
Dr. Hein van Dongen is filosoof en parapsycholoog. Hij publiceerde onlangs het boek Denken in veelvoud.
Rondom de lezingen werd de muziek verzorgd door Sofie Porro en Wim de Vrij
Tenslotte werd in de namiddag door Wouter Welling aan onze voorzitter het Jubileumjaarboek 2025 aangeboden.
Meer over het Jubileumboek vind je hier
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1 maart 2025
Algemene Ledenvergadering en een tweetal lezingen in de namiddag
Dr. Alexandra Nagel:
C.G. Jung, Julius Spier en Etty Hillesum: paradigmaverandering in het handlezen.
Onder invloed van C.G. Jung ontwikkelde Julius Spier een nieuwe methode van handlezen. Onder de noemer psychochirologie deed Spier niet meer aan het typische waarzeggen op basis van de handen, maar richtte hij zich op individuatie. Door van een client beide handen te analyseren, kon Spier een dynamisch, psychologisch portret van hem of haar schetsen. Een perfect voorbeeld is de casus Etty Hillesum.
Alexandra Nagel is historicus op het gebied van de westerse esoterie en schreef haar proefschrift over Julius Spier.
Drs. Dirk Corstens:
In gesprek met de stemmen van mensen die stemmen horen.
Stemmen horen is een menselijke variatie en komt in de algemene bevolking voor bij 2-13 %.
De meeste mensen die stemmen horen zoeken geen hulp. Uit onderzoek komt naar voren dat veel stemmenhoorders stemmen gaan horen na een emotioneel overweldigende ervaring of andere contextuele factoren.
We bespreken een methodiek “Talking with voices” die getoetst wordt in een multicenter randomised control trial.
Dirk Corstens werkt als psychiater in zijn eigen praktijk met Peer-supported Open Dialogue en individuele hulp aan mensen die stemmen horen in Alkmaar.
Hij is bestuurslid van Intervoice. (www.intervoiceonline.org)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
14 september 2024
Een studiedag met een viertal lezingen
Klaas van Egmond
Een Jungiaanse cultuurdiagnose
De gang van de tijdgeest door de geschiedenis laat zich goed begrijpen door Jung’s opvatting dat de mens zo onbewust is van zichzelf, dat hij zich in zijn wanhoop vastklampt aan alles wat houvast geeft. Daartoe verder gestimuleerd door sociale en politieke leiders identificeert hij zich met een eenzijdige “waarheid”. Mens en maatschappij verliezen daardoor (steeds weer) hun geestelijk evenwicht en worden overgeleverd aan de krachten van het onbewuste. Ook wat betreft onze huidige situatie is Jung zeer somber over de gevolgen daarvan. Alles zal er van af hangen of we ons op tijd van dit mechanisme “bewust” worden.
Klaas van Egmond (1946) is sinds 1972 werkzaam in het milieu-, natuur- en duurzaamheidsonderzoek, onder meer als directeur van RIVM-Milieu en het Milieuplanbureau (thans PBL). Op grond van zijn ervaringen op het raakvlak van wetenschap en politiek is hij als hoogleraar aan de Universiteit Utrecht zich steeds meer gaan bezighouden met de financieel-economische en filosofische aspecten van het duurzaamheidsvraagstuk.
Maria Kardaun
Wokism & Cancel Culture: Augustijns-christelijk erfgoed Jungiaans geduid.
Fenomenen als het moralistisch zuiveren van de kunsten of het cancelen van “foute” personen zijn allerminst nieuw. Ze gaan terug tot Augustinus, -en zelfs nog verder, want het absolutistische wereldbeeld dat aan genoemde fenomenen ten grondslag ligt is uiteindelijk van (Neo-) Platonisch oorsprong. We zullen Augustinus’ bijdrage aan het ontstaan van wokism illustreren aan de hand van een droom die zijn moeder ooit over hem had. We belichten de psychologisch relevante subtekst van de droom vanuit Jungiaans perspectief en tonen hoe deze verband houdt met Augustinus’ wereldbeeld in het algemeen en zijn opvattingen over de kunsten in het bijzonder.
Maria Kardaun (1960) is docent en onderzoeker aan de Faculty of Arts and Social Sciences, Universiteit Maastricht. Promoveerde in Groningen op het Satyricon van Petronius. Houdt zich bezig met Jung, Antieke Wijsbegeerte, Griekse tragedie, esthetica, literatuur, mythologie en Bijbel. Schreef een monografie over μίμησις voor de KNAW, was co-editor van Brill’s The Winged Chariot en co-editor van PsyArt the Journal.
Désanne van Brederode
Eerst geloven , dan zien.
Wanneer het gaat over het spirituele, in de ruimste zin v an het woord, wordt vaak schamper opgemerkt dat er niets zinnigs over is te zeggen – aangezien je het niet kunt bewijzen. Indringende, soms verwarrende, maar vaak ook zeer inspirerende ervaringen worden daarmee taboe verklaard en naar het rijk der fabelen verbannen. Het is “slechts” verbeelding. Maar misschien kan juist de verbeelding helpen om het zintuig voor een onstoffelijke, dynamische, levende “hele” werkelijkheid te wekken?
Van sprookjes tot romans en van toneel tot Netflixseries: mensen zijn nog steeds bereid om werken van de verbeelding te geloven en soms zo krachtig, dat pas hierna hun ogen opengaan voor een geestelijke dimensie die de aardse doortrekt.
Désanne van Brederode (1970) studeerde filosofie en is schrijver van o.a romans, poëzie en essays. Ook verzorgt zij lezingen over uiteenlopende levensbeschouwelijke onderwerpen. recent verscheen bij uitgeverij Querido “Hoe het vuur te redden – een filosofische zoektocht”.
Rico Sneller
Individuatie en zelf-zoeken, of: voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten.
In onze tijd zijn veel mensen op zoek naar zichzelf, althans: dat denken ze. Het is echter de vraag of ze wel echt hun Zelf zoeken; misschien zijn ze er juist voor op de vlucht. Volgens Jung is de vrees van mensen voor God eigenlijk een vrees voor een ontmoeting met hun Zelf. Je zelf zoeken gaat niet vanzelf. Is het niet zaak om individuatie te onderscheiden van een al te gemakkelijke spiritualiteit, waarbij de eerste de beste gevoelsoprisping al direct als spirituele mijlpaal wordt beschouwd? Is individuatie niet een proces dat we primair uit de weg gaan? En komt daarmee het huidige streven naar authenticiteit in een bedenkelijk licht te staan?
Rico Sneller (1967) doceerde lange tijd filosofie en ethiek aan de universiteit Leiden. Momenteel is hij docent filosofie bij uiteenlopende instellingen, waaronder de Academy Depth Psychology en de Vrije Academie. Tevens is hij gastdocent aan de Al-Farabi universiteit te Almaty (Kazachstan).